Mayıs 2016 ~ Borsa, Viop, Forex - BorsaViopForex.Com

VİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası)

VİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası)

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) ile yeni tanışacaklar için bir doküman hazırladım. Daha çok pratik bakış açısı ile konuyu belirli başlıklar halinde anlattım. Bu başlıkları aşağıda, detaylarını ise diğer yazılarda bulabilirsiniz.

VİOP NEDİR?

VADELİ İŞLEM PİYASALARI

VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ

VİOP’DA HANGİ SÖZLEŞMELER İŞLEM GÖRÜR?

VİOP KATILIMCILARI VE İŞLEM YAPMA NEDENLERİ

* SPEKÜLASYON AMAÇLI
* KORUNMA AMAÇLI HEDGING
* ARBİTRAJ AMAÇLI

VİOP’DA İŞLEM SÖZLEŞME ÖZELLİKLERİ

* AVANTAJLARI
* DEZAVANTAJLARI

VİOP’DA KALDIRAÇ SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIR

VİOP’DA İŞLEM TEMİNATLARI

* BAŞLANGIÇ TEMİNATI
* SÜRDÜRME TEMİNATI
* OLAĞANÜSTÜ DURUM TEMİNATI
* TEMİNAT TAMAMLAMA ÇAĞRISI (MARGIN CALL)
* UZLAŞMA FİYATI VE KAR/ZARAR HESAPLAMALARI
* TEMİNAT TAMAMLAMA VE YATIRMA İŞLEMLERİ
* NAKİT TEMİNATLARIN NEMALANDIRILMASI
* TEMERRÜT ESASLARI

VİOP’DA NASIL İŞLEM YAPILIR

VİOP'DA İŞLEM SAATLERİ

VİOP'DA İŞLEM EMİRLERİ

* EMİR YÖNTEMLERİ
* EMİR TÜRLERİ
* EMİR SÜRELERİ
* EMİR İPTALİ

VİOP’DA VERGİLENDİRME

VİOP Katılımcıları ve İşlem Yapma Nedenleri

VİOP Katılımcıları ve İşlem Yapma Nedenleri

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasalarının oluşmasındaki ihtiyaç başlangıçta korunma (hegding) amacına yönelikti. Ancak zaman içerisinde bu piyasaya farklı kullanım nedeni ile gelenlerde oldu.

Aşağıda üç başlık halinde bu katılımcıları ve işlem yapma nedenlerini bulabilirsiniz

SPEKÜLASYON AMAÇLI

Gelecekte oluşacak fiyatlar hakkında belirli bir görüşü olan ve bu yönde pozisyona giren kişiye spekülatör, yapılan eylemede spekülasyon denir.

Türev piyasaların gelişimi ile birlikte gelir amaçlı yeni katılımcılar belirdi. Bu katılımcılar, piyasaların zaman içerisinde kar fırsatları verdiğini gördüler ve korunma amacının yanında işlem karı amacı da güdülmeye başlandı.

Piyasalar gelişip büyüdükçe yeni yöntemler geliştirilmeye başladı. Örneğin buğday tarlalarına dadanan haşeratın o yıl ki rekolteyi düşüreceğini düşünenler gelecekte fiyatların yükseleceğine inanarak türev piyasalarda alım yapar oldular. Veya yeni mahsul buğday veriminin çok yüksek olacağını önceden görebilenler fiyatların düşeceğini öngörerek şimdiden satış yaptılar.

Zamanla içerisinde bilgisayarlar hayatımıza girdi ve türev piyasaları parmaklarımızın ucuna kadar getirdi. Gerçek zamanlı veriler ve teknik analiz olanakları ile yeni yöntemler geliştirilerek gün içerisinde bir piyasada defalarca alım satım yapılabilme şansı doğdu. Ve farkında olsa da olmasa da vadeli piyasalara gelenlerin çoğu spekülasyon yapar oldu.

KORUNMA AMAÇLI HEDGING

Türev piyasa sözleşmeleri dış ticaret, üretim ve yatırım işleri ile uğraşanlar için faiz, kur ve fiyat riskine karşı korunma olanağı sağlayabilirler. Böylelikle hedefledikleri faaliyet karları tehlikeye atmamış olurlar. Vadeli işlem sözleşmelerini kullanarak risk transferi yapmak ve böylelikle risklerden korunmak mümkündür.

İhracat yapan bir şirketten örnek verirsek; şirket üç ay sonra teslim etmek üzere sipariş almıştır. Bu süre içerisinde üretimini yapacak ve zaman dolduğunda parasını alarak ürünü sevk edecektir. Üretim maliyetini TL maliyeti ile yapmıştır ve alacağı parada dolardır.

Ancak bu üç aylık süre içerisinde dolarda meydana gelebilecek fiyat değişikliği riski ile karşı karşıyadır. Dolar/TL fiyatı yükselirse iyidir, ancak düşmesi halinde ciddi zararlar ile karşılaşabilecektir.

Böyle bir risk almak istemeyen bir firma vadeli dolar/TL piyasasında alım yaparak riskini ortadan kaldırmış olur. Zaten operasyon riski, likidite riski, pazar riski vb. pek çok risk ile uğraşırken bir de kur riski altına girmek pek sevimli bir durum değildir.

ARBİTRAJ AMAÇLI

Piyasa işleyişi sırasında bazen spot fiyat ile vadeli fiyat arasındaki fark fazla açılabilir. Arbitraj yapanlar bu farkın normale döneceğini varsayarak fark üzerinden para kazanmaya çalışırlar.

VİOP'un Gizli Yüzü, Kardan Kar Etmek

VİOP'un Gizli Yüzü, Kardan Kar Etmek

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nın bilinmeyen bazı yönleri vardır. Aslında bilenler bilir de pek paylaşmazlar; Kardan Kar Etmek.

Özellikle fazla parası olmayanlar fakat VİOP’da kar etmesini bilenler için çok iyi bir getiri kaynağı olabilir.

Vadeli işlem yaptığınızda işlem sonucunuz ne olursa olsun durumu ertesi gün hesabınızda görürsünüz. Yani bu gün kar ederseniz yarın hesabınıza yatar ve işleminiz sürdüğü sürece yeni kontratlara girebilmek için kaynağınız olur.

Sisteminiz trende girmeye uygunsa ve trendden para kazanmanın yöntemlerini biliyorsanız öncelikle kendinize büyük bir iyilik yapmış olursunuz. Nedeni ise trend piyasasından para kazanmanın diğer piyasalara göre daha az zahmetli oluşudur.

VİOP’da trende girmenin ilave bazı getirileri vardır. Bu ilave getirilerin başında da Kardan Kar Etme özelliği gelir. Bu yönteme göre işlem yaptığınızda sermayeniz inanamayacağınız seviyelere gelebilir.

Şöyle bir örnek verirsek; VİOP’da girdiğiniz bir pozisyonun düşündüğünüz yönde % 20 ilerlemesi o işlem sonunda sermayenizin 5-6 katına çıkmasıyla sonuçlanabilir.

% 20’lik bir borsa hareketi ile % 400 - 500 getiri nasıl olacak. Mantıksız görünüyor değil mi? Hem de 10-15 gün içerisinde..

Biraz inceleyelim o zaman;

Koşullar:

*IMKB30 sözleşme kontratları alıp satıyorsunuz.
*10 kontrat sermayeniz var (800 x 10 = 8000 TL yapar). Stop kullanıyorsunuz. Stoplarınızın trend takip etme özelliği olsun.
*Piyasa % 1 - 2 ilerledikçe önceki karınızla aynı yönde pozisyonunuzu artırıyorsunuz
*1. gün 10 kontratla bir pozisyona giriyorsunuz.
*Girdiğiniz pozisyon 7 gün sonunda 20 yükselmiş veya düşmüş olsun.
*Endeks değerinin 70.000 olduğunu düşünelim.
*Burada verilen kontrat adedi, gün sayısı ve endeks değeri örnek olsun diye verilmiştir.

Sonuçlar:
 
Gün
Kontrat
Sayısı
Önceki
Endeks
Yeni
Endeks
Yüzde
Artış
Kar
Yeni
Kontrat
Bakiye
Toplam
Kontrat
Başlangıç
10
70000
0
0
0
10
1
10
70000
71400
0,02
1,75
1
0,75
11
2
11
71400
72728
0,02
2,2
2
0,95
13
3
13
72728
74173
0,02
2,6
3
0,55
16
4
16
74173
75656
0,02
3,2
3
0,75
19
5
19
75656
77169
0,02
3,8
4
0,55
23
6
23
77169
78712
0,02
4,6
5
0,15
28
7
28
78712
79500
0,02
5,6
5
0,75
33
8
33
79500
80295
0,02
6,6
7
0,35
40
9
40
0,02
8
8
0,35
48
10
48
0,02
9,6
10
0
58
Gün
Kontrat
Sayısı
Önceki
Endeks
Yeni
Endeks
Yüzde
Artış
Kar
Yeni
Kontrat
Bakiye
Toplam
Kontrat
Başlangıç
10
70.000
0
0
0
10
1
10
70.000
70.700
0,01
1
1
0
11
2
11
70.700
71.407
0,01
1,1
1
0,1
12
3
12
71.407
72.121
0,01
1,2
1
0,3
13
4
13
72.121
72.842
0,01
1,3
1
0,6
14
5
14
72.842
73.571
0,01
1,4
2
0
16
6
16
73.571
74.306
0,01
1,6
1
0,6
17
7
17
74.306
75.049
0,01
1,7
2
0,3
19
8
18
75.049
75.800
0,01
1,8
2
0,1
21
9
21
75.800
76.558
0,01
2,1
2
0,2
23
10
23
76.558
77.324
0,01
2,3
2
0,5
25
11
25
77.324
78.097
0,01
2,5
3
0
28
12
28
78.097
78.878
0,01
2,8
2
0,8
30
13
30
78.878
79.667
0,01
3
3
0,8
33
14
33
79.667
80.463
0,01
3,3
4
0,1
37
15
37
0,01
3,7
3
0,8
40
16
40
0,01
4
4
0,8
44
17
44
0,01
4,4
5
0,2
49
18
49
0,01
4,9
5
0,1
54
19
54
0,01
5,4
5
0,5
59
20
59
0,01
5,9
6
0,4
65

Sonuçlar nasıl. % 20’lik bir trendde 10 kontratınız uyguladığınız yönteme göre 58 veya 65 kontrat seviyesine yükselebiliyor.

VİOP’da Kaldıraç Sistemi Nasıl Çalışır

VİOP’da Kaldıraç Sistemi Nasıl Çalışır

Spot borsalarda genellikle alımı yapılacak bedelin tamamı istenir. Bu bedelin bir kısmı için (maliyetler alım yapacağınız enstrümana göre değişir) kredi kullanabilirsiniz fakat bununda bir maliyeti olacaktır.

Oysa VİOP korunma amaçlı kullanılabileceği için işlemi yapılacak sözleşme tutarının 1/10’u kadar bir teminat bedeli ile işleminizi gerçekleştirebilirsiniz. Kalan bölüm için bir maliyet ödemezsiniz.

Kaldıraç sistemi maharetli ellerde yüksek getiriler sağlayabilirken bilinçsiz kullanılması halinde ciddi miktarda can yakabilme potansiyeline sahiptir.

Bu nedenle (özellikle yeni başlayanlar için) kaldıraç etkisini size tanınan miktar kadar değil tecrübeniz oranında kullanınız.

VİOP Vadeli İşlemlerin Gelişme Süreci

VİOP Vadeli İşlemlerin Gelişme Süreci

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (Kısaca VİOP) belirlenmiş enstrümanlar üzerinde geleceğe dönük işlemlerin yapıldığı bir piyasadır. Konu hakkında bilgi almak ve temel konularda eğitim dokümanlarından faydalanmak için www.vob.org.tr adresini ziyaret etmenizde fayda vardır.

Zira bu yazıda anlatılanları iyi anlamanız açısından VİOP konusunda temel kavramları bilmeniz beklenmektedir. Bu yazıda teorik tanımlardan ziyade doğrudan pratik örnekler ile konunun özü anlatılmaktadır. Ancak öncelikle Türkiye’de Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nın (VİOP) doğmasına neden olan süreci kısaca gözden geçirmekte fayda var.

Ticari ilişkiler gelmiş olduğu nokta itibarı ile klasik üretim süreçlerinin değişmesine neden olmuştur. Örneğin her gün ekmeğimizi satın aldığımız fırın, üretimi için una ihtiyaç duymakta ve belli periyotlar dahilinde fabrikadan un almaktadır. Zinciri devam ettirirsek un üreten fabrika da üretiminde kullanmak için buğday satın almaktadır. Buğday ise sonbaharda ekimi yapılan (Kuzey yarım küre için) ve yaz başlarında hasat edilen bir üründür.

Bu klasik döngüde bir problem oluşması halinde (iklimsel problemler, zirai hastalıklar vb.) buğday hasadını azaltmakta ve sonuçta piyasanın talebini karşılayamayan arz, fiyatların yükselmesine neden olabilmektedir. Sonuçta pahalı buğday, pahalı una ve unda pahalı ekmeğe dönüşmektedir.

Klasik üretim sürecinde sıklıkla yaşanan bu ve benzeri sorunların aşılmasında yine klasik bazı yöntemler uygulanmaktaydı. Örneğin un fabrikaları ve buğday tüccarları hasat zamanı yıllık ihtiyaçlarını karşılayacak kadar buğday stoku yaparak olası sorunu hem tüm yıla yayarak en az maliyetle çözmeye çalışırlardı.

Ancak gelişen uluslararası ticaret ve lojistik olanaklar tüm dünyayı hem üretici hem de tüketici konumuna getirdi. Şimdi artık Rus buğdayı Türkiye’de una dönüşmekte, bu unda Mısır’da makarna olmakta ve bu makarna Afrika’da bir ülkede tüketilebilmektedir.

Nüfus artışının beraberinde artan talep klasik stok çözümünün yetersiz kalmasına neden oldu. Sevgili Ateşan Aybars’ın deyimi ile insan dehasının bir ürünü olarak borsa endeksleri icat edildi ve artık buğday herkesin alım ve satım yapabileceği bir ürün haline dönüştü.

Kısaca emtia olarak adlandırabileceğimiz bu ürünler kahveden petrole kadar pek çok alanda çeşitlendi ve kağıt üzerinde alınır satılır hale geldi. Bu türevsel piyasaların bir üst noktası olarak bir ülkenin ekonomisini temsil eden borsa endeksi (Örneğin Türkiye için IMKB100, IMKB030), o ülkenin finansal ilişkilerini belirleyen faiz gibi kavramlar da ticareti yapılan kavramlar haline dönüştüler.

Sonuçta, emtialar, endeksler, faiz oranları vb. kavramlar o ülkenin ekonomisine yönelik olarak yerel borsalarda ve tüm dünya ekonomisine hitap edecek şekilde küresel bazı borsalarda (Chicago Emtia Borsası vb.) geleceğe dönük alınır satılır hale geldi.

Bu gelişmeler bilgisayar teknolojisinin desteği ile o kadar ileri noktaya geldi ki küçük bir birikimi olan bir masabaşı çalışanı bir taraftan işini yaparken diğer taraftan kahve kontratı alıp petrol kontratı satabiliyordu.

Bu durum bazı insanların artık tam zamanlı olarak bilgisayar başında işlem yaparak gelir elde etmeleri ve hatta inanılmaz miktarda paralar kazanabilecekleri ortamların doğmasına neden oldu. Diğer taraftan kurumsal olarak finansal şirketler bir yana herhangi ihracat veya ithalat yapan bir şirketin kur riskinden kaçınmak için FX kontrat ticareti yapabileceği ortamlar ileri düzeyde gelişti.

Uzun sözün kısası, ekonominin gelecekte iyi olacağı düşüncesine sahipseniz VİOP’da endeks kontratı alıp satabilirsiniz. Dolar veya avro’da geleceğe dönük perspektifiniz varsa veya teknik analiz yapabiliyorsanız rahatlıkla para kazanabilirsiniz.

Belirli bir seviyeden sonra yüzünüzü dünya piyasalarına dönüp yukarıda bahsedilen işlemleri yapabilmek ise düşündüğünüzden çok daha kolay bir hale geldi.

VİOP Vadeli İşlem Sözleşmesi

VİOP Vadeli İşlem Sözleşmesi

Vadeli işlem sözleşmesi alıcı ve satıcılara gelecekteki belli bir tarih için belirli ve standart hale getirilmiş bir değeri (Ekonomik gösterge, emtia, sermaye piyasası aracı vb.) alma ve satma yükümlülüğü veren bir sözleşmedir.

Bu sözleşmeler alımı ve satımı kolay olsun diye piyasalara ayrılır.

Bu piyasalardaki sözleşmelerde belirli bir formata dönüştürülerek alım satımlarda işlemi yapılabilecek birimler oluşturulur.

Kontrat adı verilen bu birimler sayesinde alış ve satış standart hale getirilmiştir.

Dolayısı ile bir alım veya satım kontratına sahip olabilmek için bir bedel ödersiniz.

Bu bedel o işleme girmenizin bir teminatıdır.

Borsa ve VİOP Terimleri

Borsa ve VİOP Terimleri

Akıllı Sermaye Yönetimi (Smart Capital Management)

Borsada kullanılan sermayenin girilen risk ile orantılı olarak yönlendirilmesidir. Zarar, zarara karşı gösterilecek tolerans miktarı ve kar durumlarında gösterilecek tepkinin önceden kurallara bağlanması ve işlem sırasında bu kuralların sıkı bir disiplinle uygulanmasıdır.

Arbitraj

Arbitraj farklı piyasalarda aynı menkul kıymetler için farklı denge fiyatları oluşmuş olması durumunda, menkul kıymetlerin ucuz olduğu piyasadan alınarak daha pahalı olduğu piyasada satılması işlemidir.

Bankalar

Bankaların hazine bölümleri yönettikleri fonların bir kısmını hisse senetlerinde ve vadeli işlemler piyasasında değerlendirirler. Teknolojik altyapı ve insan kalitesi açısından üst seviyededirler. Ancak sahip oldukları fonlar çok büyük olduklarında hareket kabiliyetleri görece kısıtlıdır. Çoğunun borsada kendi kağıdı olduğundan kendi hisse senetleri üzerinde dominant etkilerinin olması kaçınılmazdır. Büyük fonlar yönettiklerinden girdikleri piyasaya derinlik kazandırırlar. Trader gözü ile bakıldığında bankaların bulunduğu piyasalarda işlem spekülasyon olanakları oldukça fazladır. Bulundukları piyasalar daha stabil olduğundan dar stoplar ile pozisyon girişleri olasıdır

Bıyıklı Yabancı Yatırımcılar

Bıyıklı yabancıdan kasıt yurtdışı hesapları üzerinden işlem yapan yabancı yatırımcı gibi görünmeye gayret eden yerli ve büyük hacimli spekülatörlerdir. Ağırlıklı olarak derin piyasalarda bulunmayı tercih ederler. Sistemli bir trader için bıyıklı yabancıların olduğu piyasalarda işlem yapmak nispeten verimlidir.

Borsa

IMKB, VİOP ve yurtdışı piyasaları içine alan ve düzenli piyasaları anlatan bir terimdir.

Borsacı

Borsacı kelimesi işlem yapılan piyasa ve vade gibi unsurlara bakılmaksızın işlem yapanların geneli için kullanılan bir kelimedir.

Dolar/TL

Amerikan dolarının TL cinsinden değerini temsil etmektedir. Vadeli işlemler piyasasında vadeli olarak kontrat işlemleri yapılabilmektedir. Türkiye’de vadeli işlem yapmak isteyenler için endeks kontratı ve Euro ile birlikte tranding’i yapılabilecek bir üründür.

Euro/TL

Kısaca 1 Euro’nun kaç TL ile işlem görebileceğini gösteren ve değer ifade eden bir orandır. VOB’da piyasası vardır ve vadeli olarak alınıp satılabilmektedir. Derinlik açısından çok gelişmiş olmasa a güni çi işlemler haricinde trading ve hedging amaçlı işlemler rahatlıkla yapılabilmektedir.

Emeklilik Fonları

Topladıkları fonları değerlendirmek için kısmi olarak hisse senedi ve vadeli işlemler borsalarını kullanırlar. Getiri hedefleri büyük olmayan bu fonların en çok önem verdikleri konu güvenilirliliktir. Bu nedenle risk yönetimi kurallarını daha sıkı uygularlar. Girdikleri piyasaya derinlik ve stabilizasyon kazandırırlar. Bulundukları piyasalarda işlem yapmak karlıdır.

Emtialar

Emtia kelimesi düzenli piyasalarda ticareti yapılan malları ifade etmektedir. Bu mallar başta altın ve petrol olmak üzere buğday, kahve, bakır, çelik olmak üzere çeşitlidir. VOB’da piyasası açılmış bazı emtialar olmasına rağmen trading açısından henüz çalışmamaktadır. Dünyada ise gelişmiş bir emtia ticareti vardır. Emtialar vadeli piyasalarda alınıp satılmaktadır. Özellikle son yıllarda dünya üretiminin yer değiştirmesi ile emtia fiyatlarındaki volatilite artmış ve ticaretleri yüksek getirili alanlara dönüşmüştür

Feyk

Teknik analizde, göstergeler piyasanın bir yöne gideceğini işaret ederken piyasanın diğer yöne giderek stopları bozma haline verilen bir isimdir.

FX (Foreign Exchange):

İki farklı para biriminin birbirlerine göre olan oranlarını temsil etmektedir. BU oranların değişmesi halinde para biriminin birisi görece diğerine göre ucuzlamakta veya pahalanmaktadır. Örneğin Euro/TL oranı 2,60 gibi bir değer ile karşılaşıldığında piyasa TL’ye 1 birim değer biçerken Euro’ya 2,6 birim değer vermektedir. Ülkelerin ekonomik gelişimleri para birimini etkileyeceğinden FX oranları üzerine piyasalar oluşmuş ve bu piyasalarda bu oranlar alınır satılır hale gelmiştir. FX piyasaları içerisinde en yaygın olanı ise Euro/Dolar piyasasıdır.

Gün İçi İşlemler (Daytrading), Günlükçü

Seans içerisinde çok sayıda al/sat yaparak küçük karlar elde eden ve gün sonunda bu karların toplamı ile hatırı sayılır seviyelere ulaşma gayreti olan borsacıdır. Günlükçüler seans sonunda işlemlerini kapatırlar ve ertesi seans başında aynı amaç için işlem yapmaya yeniden başlarlar.

Hisse Senedi

Şirketlerin varlıklarına belirli oranlarda katılma hakkı tanıyan kıymetli kağıtlardır. Borsalarda işlem görür alınıp satılırlar. Ülkemizde IMKB tarafından düzenlenmiş yüzlerce hisse senedi vardır. En çok talep görenler blue ship diye adlandırılan en büyük ve kıymetli olanlarıdır. IMKB30 grubunu oluşturan bu hisse senetleri gördükleri talep oranında endeksi etkileme imkanlarına sahiptir.

Kar

Bir pozisyon da iken fiyatların düşündüğünüz yöne gitmesi ile işleme giriş fiyatı ile işlemden çıkış fiyatı arasındaki getiridir. Ancak kar hesaplanırken komisyonlar, fırsat maliyetleri ve sermayenin zaman maliyeti gibi tüm unsurlar maliyet hanesine eklenerek kar değerine ulaşılmalıdır.

Kurtaj, Komisyon

Menkul kıymetler alım satımı sırasında aracı olan kuruma ödenen aracılık bedelidir.

Küçük Yatırımcı

Küçük yatırımcının bilgisi, bilgiye ulaşma olanağı ve sermayesi sınırlıdır. Kişisel ve sistematik olmayan davranış göstermeye eğilimlidirler. IMKB’de ve VOB’da sayısal olarak çok fakat etkisel olarak az görünürler. Belirli bir aşamayı geçebilenler spekülatör gibi daha sistematik işlem yapanların arasına katılabilirler.

Manipülatör

Manipülasyon kısaca fiyatların yapay olarak yönlendirilmesidir. Kanunen suçtur.

Oyuncu, Al/Sat’çı, İşlemci

Oyuncu kelimesi burada alım/satım yapan kişi olarak kullanılmaktadır. Borsacı ve trader kelimeleri ile benzer anlam taşımaktadır.

Risk

Zarar veya kayıp durumuna yol açabilecek bir olayın ortaya çıkma olasılığı anlamına gelir.

Sistem

Borsada işlem yapmadan önce karşılaşılabilecek durumlar için önceden yapılan hazırlık olarak tanımlanabilir. Hangi durumda ne miktarda işleme girilmelidir, risk kontrolü içim işleme giriş ve kayan stoplar ne uzunlukta olmalıdır, hangi durumda işlemden çıkılmalıdır gibi kritik pek çok soruya işlem öncesi ve sırasında yanıt vermektir. Bu tür sorular önceden yanıtlandığı için işlem sırasında karşılaşılabilecek tereddütlerin önüne geçilmiş olur.

Spekülatör

Spekülatör belirli bir oyun planı olan ve piyasa bu planın dışına çıkarsa yeni yapıya göre yeni planlar üretebilen kişi veya gruba verilen addır. Borsanın vazgeçilmez bir unsurudur. Kurumsal ve büyük olabileceği gibi küçük veya tek kişide olabilir. Spekülatör piyasayı yakından takip eder ve her türlü yeni gelişme için veya beklenen veya beklenmeyen olaylara karşı senaryolar geliştirir. Piyasanın hangi koşullarda hareket ettiğine dair tecrübeleri vardır. Ucuz hisse toplarken ve pahalı hisse satarken sabırlıdır. Piyasa dengesini bozacak sert ve volatil hareketlerden kaçınır. Spekülatörlerin çok çaba göstermelerine rağmen davranış kalıpları çok çeşitli değildir. Ekran okuyabilen ve dikkatli seans takip eden birisi bu kalıplara dair önemli ipuçları edinebilir. Sanılanın aksine spekülasyon yasaldır, girdikleri piyasaya derinlik katarlar.

Stop Loss

Girilen pozisyonda fiyatlar istenilen yönün tersine hareket etmeye başladığında o pozisyon için ödenebilecek bedeli temsil etmektedir.

Tapi

Tapi işlem sonunda diğer maliyetler eklendikten sonra alış ve satış fiyatının eşit olması, kar veya zararın olmaması halidir.

Trader

Trader kelimesi alım satım yapan borsacı olarak kullanılabilir. Genel bir sıfattır ve borsacı kelimesi gibi pek çok grubu içerisine alabilir.

Vadeli İşlemler

Geleceğe dönük tarihler üzerinde belirli bir teminat verilerek alım ve satımı yapılan piyasadır.

VİOP

Vadeli İşlemler ve Opsiyon borsası merkezi İzmir’de bulunan vadeli işlemler piyasasıdır. Bünyesinde halihazırda işlem yapılabilir vadeli endeks, Euro ve Dolar kontratları bulundurmaktadır.

Yabancı yatırımcı

Adından da anlaşılabileceği gibi kaynağı yurtdışında olan fonlara kar sağlamak için gelmiş borsacı olarak tanımlayabiliriz.

Zarar

Alış ve satış arasındaki negatif getiridir. Ayrıca diğer tüm maliyetler de bu hesaba negatif olarak eklenmelidir.

VİOP & Hisse Senedi Karşılaştırması

VİOP & Hisse Senedi Karşılaştırması

Çok fazla bilinmese de vadeli işlemler bir hayli yol kat etti. İnsanların çoğunun hisse senedi hakkında bilgisi (ve yargısı) olmasına karşın vadeli işlemler konusuna yeterli bilgi ve ilgiyi gösterdiklerini söyleyemeyiz. Bu yazıda vadeli işlemlerin neden bu kadar değerli olduğuna dair görüşlerimi hisse senedi piyasası ile karşılaştırmalı olarak paylaşacağım.

Yapısal Risk Faktörü

Hisse senedinde para ödediğiniz zaman karşılığında o şirketin belirli oranda bir bölümüne ikincil seviyede sahipliğinizi gösteren bir kağıt (Hisse senedi) verirler. Bu senet o şirket var olduğu sürece değerlidir. Ancak tahtasının kapanması, şirketin başına büyük bir felaket gelmesi vb. nedenler söz konu olduğunda elinizdeki kağıt bir anda değersiz hale gelebilir. Oysa vadeli işlemlerde siz bir kontrat satın aldığınızda bu kontratı satan bir başkası vardır. Bu nedenle kontrat almak için para yatırdığınızda bir başkası kontrat satmak için aynı miktarda para yatırdığından paranızın karşılığında başka bir para vardır. Bu nedenle hisse senedinde haklı çıksanız dahi (senedin fiyatı yükselse) bireysel şirket riski taşırken, VİOP’da yapısal risk sıfırdır.

Bireysel Risk Faktörü

Hisse senedi aldığınız zaman kağıdını aldığınız şirketin gelecekteki performansına ortak olursunuz. VİOP’da ise bir endeks kontratı satın aldığınızda (veya sattığınızda) o endeksi oluşturan şirketlerin ortalama performansına bağlısınızdır. Ancak tek şirket veya bağlı olduğu sektör hakkındaki olumsuz gelişme o hisse senedi performansını fazlası ile etkileyebilecek iken 30 şirketin yer aldığı endeks içerisinde şirketlerin yaşadığı dönemsel sorunlar toplamda endeks performansını çok daha az etkileyebilecektir.

Açığa Satış Özelliği

Vadeli İşlemler çift yönlü çalışma özelliğine sahiptir. Piyasanın yükseleceğini düşünüyorsanız alır, düşeceğini düşünüyorsanız açığa satarsınız. Her iki işlem de aynı seviyede uygulama kolaylığına sahiptir. Dolayısı ile sadece yükselen piyasalarda değil her zaman para kazanma olanağınız vardır. Hisse senedinden kar edebilmeniz için piyasanın yükseliyor olması gerekir. Teorik olarak hisse senedinde de açığa satış olanağı var gibi görünse de pratikte uygulama kuralları bu seçeneği kullanılmaz hale getirmektedir.

Karın Ertesi Gün Hesaba Geçmesi:

Hisse senedi aldığınızda ve kar ettiğinizde kazandığınız paraya ancak o hisseyi sattığınızda ulaşırsınız. Yani işleminizi kapatana kadar yapılan kar fiktiftir. Oysa vadeli işlemlerde yapılan kar veya zararlar siz hala pozisyonda iken ertesi gün hesabınıza nakit olarak geçer. Böylelikle özellikle trend durumlarında ertesi gün hesabınıza geçen para ile yeni pozisyonlar alabilme hakkınız doğar. Bunun anlamı trend süresince yapılan karlar üzerinden yeni karlar elde edilebilir.

Pek Çok Hisse Yerine Tek Bir Endeksi Takip Etme Kolaylığı:

Hisse senedi işlemleri yapıyorsanız yumurtaları aynı sepete koymama misali sermayenizi birkaç hisseye bölmeniz önerilir. Bu bakış açısı risk kontrolü için mantıklı ve gereklidir. Ancak pek çok hisseyi takip edebilmek için çok fazla vakit ve efor harcamanız gerekir. Bir de sermayeniz biraz dolgunsa işiniz daha da zorlaşır. Oysa vadeli işlemlerde sadece bir endeks kontratı (IMKB30) üzerine işlem yaptığınızda endeksin yapısı gereği riskinizi dengelemek için fazladan çaba sarf etmezsiniz.

Kaldıraç Etkisi:

Hisse senedi işlemi yaptığınızda normal koşullar altında paranız kadar işlem yaparsınız. Hisse senedinde de kredili işlemler vardır ancak maliyeti, oranları ve uygulama zorlukları söz konusudur. Vadeli işlemlerde ise sermayenizden çok daha fazlası ile işlem yapılması mümkündür. Vadeli işlemlerin uygulama mantığı gereği hesabınızdaki paranın 10 katına kadar işlem yapabilirsiniz. Bu durum yeterli tecrübesi, sistemi ve disiplini olmayanlar için ciddi zarar potansiyeli taşımakla birlikte risk ve sermaye disiplini uygulayanlar için çok yüksek getiriler anlamına gelmektedir.

Derinlik Etkisi:

Borsada işlem yaptığınız piyasanın derinliğinin olması çok önemlidir. Hisse senedinde IMKB30 hisselerinde genellikle yeterli derinlik vardır. Ancak pek çok küçük hissede derinlik sorunu vardır. Bu tür durumlarda hisseniz varken hissenin piyasası o kadar sığdır ki hissenizi satamadan ciddi fiyat düşüşleri yaşayabilirsiniz. Vadeli işlemlerde IMKB30 kontratının derinliği gayet iyidir. Dolar ve Euro kontratlarının ise kısa ve orta vade için derinliği yeterli olmakla birlikte gün içi işlemler için derinliğin kaybolduğu zamanlar vardır.

VİOP’da Hangi Sözleşmeler İşlem Görür?

VİOP’da Hangi Sözleşmeler İşlem Görür?

VİOP’da halihazırda dört farklı sözleşme vardır. Sözleşme sayısı teorik olarak çok görünse de trading açısından aslında işlem yapılabilir üç sözleşme vardır. Kalın harflerle belirtilen ve açıklamaları verilmiş bu sözleşmelerin dışındaki sözleşmelerinde kullanılabilir olmasını umut içerisinde beklemekteyiz. Sözleşmeler şu şekildedir;

IMKB30 Vadeli İşlem Sözleşmesi

IMKB içerisinde yer alan en büyük 30 şirketin oluşturduğu endeks sözleşmesidir. Derinlik, teknik analiz uygulanabilirliği ve stabilizasyon açısından yeterlidir. Endeks olduğu için fiyatının suni olarak yönlendirildiğine dair henüz ciddi bir gelişme görmedim. Gün içi işlemlerin dahi yapılabileceği derinliktedir. Büyük ve küçük katılımcıları ile belirli bir olgunlu seviyesine gelmiş bir piyasa olarak görünmektedir.

IMKB100 Vadeli İşlem Sözleşmesi

USD Vadeli İşlem Sözleşmesi

Döviz işlemlerinizde kullanabileceğiniz diğer bir kullanılabilir piyasadır. Belki gün içi işlemleri yapmakta bir miktar sıkıntı yaşanabilir.

EURO Vadeli İşlem Sözleşmesi

Diğer bir döviz piyasası olarak kullanabilecek bir alternatiftir. Piyasa özelliği ile USD sözleşmeleri ile benzeri gelişmişlik seviyesindedir.

EURO/USD Çapraz Kur Vadeli İşlem Sözleşmesi

Emtia Sözleşmeleri

* Altın Vadeli İşlem Sözleşmesi
* Buğday Vadeli İşlem Sözleşmesi
* Pamuk Vadeli İşlem Sözleşmesi

Faiz Sözleşmeleri

Gösterge DİBS Vadeli İşlem Sözleşmesi

VİOP’da İşlem Sözleşme Özellikleri

VİOP’da İşlem Sözleşme Özellikleri

VİOP’da İşlem Sözleşmesinin Avantajları

Geleneksel piyasalarda fiyatların artacağı varsayımı ile tek yönde yatırım yapılabilirken vadeli piyasalarda öngörünüz doğrultusunda artış ve azalış olmak üzere her iki yönde de işlem yapılabilmektedir.

VİOP’da kaldıraç etkisini kullanarak sözleşme değeri kadar kaynak kullanamadan (işlem başlangıç teminatı ile) pozisyon alınabilir.

Vadeli işlemlerde açığa satış olanağı vardır. Açığa satış uygulaması alım uygulaması kadar pratiktir.

Hisse senedi endekslerine yatırım olanağı sayesinde bireysel hisse senedi riskinden kaçınılmış olur.

Vadeli işlemlerden vergi alınmamaktadır. 2009 yılının başından itibaren işlem karlarından doğabilecek stopaj oranı 0 olarak belirlenmiştir.

İşlem yapmak için yatırdığınız teminat hesabınızda kaldığı süre içerisinde O/N faizi üzerinden nemalandırılır.

Hisse senedine yatırım yaptığınızda paranızın karşılığında hisse senedi alırsınız. Sınırlı hak olanağına sahip olan bu kağıt şirketin sıkıntıya düşmesi halinde fazla bir şey ifade etmeyebilir. Oysa vadeli piyasalarda bir pozisyona girebilmek için bir başkasının da ters yönde pozisyona girmesi gerekir. Yani siz alırken o satacaktır ki işlem gerçekleşsin. Her iki tarafta işlemini gerçekleştirebilmek için teminatını yatırmak zorundadır. Yani pozisyon için yatırdığınız teminatın karşılığında yatırılmış fiziki para vardır.

VİOP’da İşlem Sözleşmesinin Dezavantajları

Vadeli işlemlerde sözleşmeler iki aylık dönemler halinde bölümlere ayrılmıştır. Uzun vadeli yatırım yapıyorsanız bu dönem sonlarında nakite dönüşen sermayenizi yeniden pozisyon haline dönüştürmeniz gerekecektir. Bu duruma önlem olarak işlem sırasında daha uzun vadeden pozisyona girebilirsiniz. Ancak uzun vade dönemleri likidite açısından tatminkar olmayabilir.

VİOP’da Teminat Tamamlamama İyi Bir Göstergedir

VİOP’da Teminat Tamamlamama İyi Bir Göstergedir

Vadeli işlemler piyasasında işlem yaptığınızda teminat tamamlama diye bir kavramla karşılaşırsınız. Anlamı ise şudur. Vadeli işlem alım satımı yapabilmeniz için belirli bir miktarda para yatırmanız gerekmektedir. Örneğin Nisan 2011 itibarı ile bu bedel 1 kontrat için 800 TL’dir.

Bu 1 kontratla işlem yapmaya başladığınızda para kaybetmeye başlarsanız teminat için yatırdığınız para azalacaktır. VİOP kurallarına (kayıplarınız sonucunda) göre yatırdığınız teminat bedeli %25 ve üstünde değer kaybederse eksilen kısım için ilave para göndermeniz gerekecektir. Yani örnekte yatırdığınız 800 TL kayıplarınız sonucunda 600 TL ve altına düşmüşse işleminizi devam ettirebilmeniz için teminatınızı tamamlamanız gerekecektir.

Burada bir konuya dikkatinizi çekmek isterim. Girdiğiniz bir işlemde böyle bir durumla karşılaşabilmeniz için tek bir işlemde 2000 puan üzerinde (teminat bedeli 800 TL iken) kayıp yaşamanız gerekmektedir. Böyle bir durum için tek bir neden olabilir. Borsa kapanmıştır ve önemli bir kötü gelişme olur, ertesi sabah açılış giriş seviyenizin 2000 puan ötesinde olur ve teminat tamamlama çağrısı alırsınız. Yapacak hiçbir şey yoktur. Bir bardak soğuk suyunuzu içersiniz ve yolunuza kaldığınız yerden devam edersiniz. Durumu değerlendirmeye bile gerek yoktur. Bu durum tamamen sizin kontrolünüz dışındadır. Kaybınızı yaşarsınız ve bir sonraki pozisyon için kendinizi hazırlarsınız.

İşin iyi tarafı bu tür gelişmeler birkaç yılda bir gerçekleşir. Anlık olarak büyük bir zarar gibi görünse de uzun dönem için küçük bir maliyettir. (İşlemlerinizde kaldıraç kuvvetini tam olarak kullanmanız hali düşünüldüğünde teminat tamamlama çağrısı almanız o işlem için kullandığınız sermayenim %25’ini kaybettiğiniz anlamına gelir.)

Sisteminizde bu tür bir durum için önlem yoksa veya stoplarınızı çok uzun tutarsanız teminat tamamlama çağrısı ile karşılaşmanız olasıdır. Zaten işlemlerinizi çağrı alabilecek genişlikte tutuyorsanız piyasada fazla kalamayacağınız için sonraki çağrıları da almayacaksınızdır.

VİOP’da yaklaşık altı yıldır işlem yapıyorum ve gayriihtiyari veya kendimden kaynaklanan nedenle hiç teminat tamamlama çağrısı almadım. Bu duruma sevinmiyorum çünkü bu sonuca ulaşmamın nedeni talihli olmam değil sistemlerimde gerekli önlemlerimin bulunmasıdır.

VİOP’da Nasıl İşlem Yapılır?

VİOP’da Nasıl İşlem Yapılır?

VİOP’da işlem yapabilmeniz için bir aracı kurumda Türev Ürünler Çerçeve Sözleşmesi imzalayarak hesap açtırırsınız.

İşlem yapmak istediğiniz sözleşmenin gerektirdiği teminatı hesabınıza yatırırsınız.

Aracı kurum üzerinden internet vasıtası veya telefonla emirlerinizi vermek sureti ile işlem yapmaya başlarsınız.

VİOP’da İşlem Emirleri

VİOP’da İşlem Emirleri

Emir Yöntemleri

Emir yöntemleri Limitli Emir, Piyasa Emri ve Kapanış Fiyatından olmak üzere üç türlüdür.

Emir Türleri

Emir türleri Kalanı Pasife Yaz, Gerçekleşmezse İptal Et, Kalanı İptal Et ve Şarta bağlı olma üzere 4 çeşittir.

Emir Süreleri

Verdiğiniz emrin süreleri ise Seanslık Emir, Günlük Emir, İptale Kadar Geçerli Emir ve Tarihli Emir olmak üzere 4 çeşittir.

Emir İptali

Verdiğiniz emir gerçekleşmemiş ise veya gerçekleşen bölümün dışında kalan emirlerinizi iptal etmeniz olasıdır.

VİOP’da İşlem Teminatları

VİOP’da İşlem Teminatları

Vadeli İşlemler Piyasası’nda işle yapabilmeniz için teminat yatırmanız gerekmektedir. Teminatlarınızı aracı kurum üzerinden Takasbank’taki hesabınıza yatırırsınız ve Takasbank’ın güvencesi altındadır.

BAŞLANGIÇ TEMİNATI

Borsada pozisyona girebilmek için ödenen bedele başlangıç teminatı denmektedir. Teminat miktarları girmek istediğiniz sözleşmeye göre değişir. Bu teminat tutarları zaman içerisinde değiştirilebilmektedir.

SÜRDÜRME TEMİNATI

İşlemlerinizi gerçekleştirdiğiniz sırada kayıplar yaşayabilirsiniz. Sürdürme teminatı işleme girmek için yatırdığınız başlangıç teminatının izin verilen en düşük seviyesidir. Seviye olarak başlangıç teminatının % 75’i kadardır. Başlangıç teminatınızın seviyesi sürdürme teminatı seviyesinin altına indiğinde aradaki farkın tamamlanması için çağrı alırsınız.

Örnek olarak 1 adet IMKB30 sözleşmesi (Başlangıç teminatı 800TL) aldınız fakat işler umduğunuz gibi gitmedi ve zarar ettiniz. Başlangıç teminatı 800 TL olan sözleşmenin Sürdürme Teminat seviyesi 600 TL’dir. 200 Tl’lik zarara kadar herhangi bir uyarı almazsınız. Ancak zararınız 200 TL’nin üzerine çıkarda teminat değeriniz Sürdürme Teminatı seviyesinin altına düşeceği için teminatınızı tamamlama yönünde uyarı alırsınız.

OLAĞANÜSTÜ DURUM TEMİNATI

Özel durumlar için konulmuş bir rezervdir. Yaşanabilecek olağanüstü durumlar için borsa tarafından istenebilecek ilave teminattır.

TEMİNAT TAMAMLAMA ÇAĞRISI (MARGIN CALL)

Başlangıç Teminat’ı seviyesinin Sürdürme Teminat’ı seviyesine veya altına düşmesi halinde yaşanan teminat tamamlama çağrısı (Call Margin) alırsınız. Eksilen teminatınızı T+1 süresinde saat 14:30’a kadar tamamlamanız gerekmektedir.

Teminat tamamlama çağrısı aldığınızda gerekeni yapmazsanız işleminiz temerrüde düşeceğinden sahip olduğunuz pozisyon sizin dışınızda kapatılarak nakte çevrilecektir.

Viop Vadeli İşlem Piyasaları (Türev Piyasaları)

Viop Vadeli İşlem Piyasaları (Türev Piyasaları)

Vadeli işlem piyasalarında geleceğe dönük işlemler yapılır. Vadeli işlemlerin yapıldığı piyasalara verilen diğer bir isim ise Türev Piyasalar’dır. Türev piyasalarda kendi başına alım ve satımı yapılan bir mal söz konusu değildir.

Türev piyasaların esası fiziki bir mal veya piyasayı kendisine zemin oluşturarak ve o mal (buğday, altın vb.)veya piyasanın (IMKB30, Dolar, Avro vb.) değeri (fiyatı) üzerinden kendi değerlerinin değişimidir.

Örnek ile açıklamak gerekirse hasat zamanı buğdayınızı topladınız ve hemen satıp paraya çevirmek istiyorsunuz. Elinizdeki buğdayı satmak şimdi satmak istediğinizde arz ve talep dengesinin sonucunda oluşmuş bir fiyat ile karşılaşırsınız ve o fiyat üzerinden satışı yaparsınız. Satışla birlikte ürünü teslim eder ve paranızı cebinize koyarsınız. Bu durum spot (şu anki) bir alım satım örneğidir.

Vadeli piyasalarda ise geleceğe dönük işlemler söz konusudur. Aynı örnek üzerinden gidersek elinizdeki buğdayı şimdi değil de fiyatının artacağını düşünerek 6 ay sonra satmayı planlıyorsunuz. Bu süre içerisinde depolama, nakliye, enflasyon vb. ürünü bekletme maliyetleri söz konusu olacağından 6 ay sonraki fiyatın daha yüksek olması beklenebilir. Satıcı olarak 6 ay sonrası için kafanızda bir fiyat oluşacaktır.

Aynı duruma bir de alıcı tarafından bakalım. Örneğin buğday alıp işleyerek un üreten bir fabrika sahibisiniz. Önümüzdeki 5-6 ayda kullanacağınız buğdayı alıp deponuza koydunuz. Fakat 5-6 ay sonra buğdaya ihtiyacınız olacak. Bir alıcı olarak aklınızda 6 ay sonra alacağınız buğdaya dair bir fiyat seviyesi olacaktır.

Örneğimizde bir satıcı (ve 6 ay sonrası için bir satış fiyatı seviyesi) ve bir alıcı (ve 6 ay sonrası için bir alış fiyatı seviyesi) var.

Buğday üreticilerinin ve buğdayı alıp işleyenlerin sayısını düşündüğümüzde buğday piyasası içerisinde geleceğe dönük işlem yapmak isteyen onbinlerce alıcı ve satıcı bulabilirsiniz. Dolayısı ile onbinlerce geleceğe dönük satış ve alış fiyatı seviyeleri olacaktır.

Şimdi bu seviye beklentilerinin bir piyasa oluşturduğunu ve bu piyasa içerisinde karşılıklarını bulduklarını düşünün. Sonuç olarak bu piyasada (Türev piyasa) geleceğe yönelik fiyatlar harmanlanacak ve ortaya 6 ay sonrası için bugünden belli olan bir fiyat çıkacaktır. Vadeli işlemler piyasasının altında yatan temel mantık bu şekildedir.

Özel Arama

 
Copyright © Borsa, Viop, Forex - BorsaViopForex.Com Gizlilik Bildirimi Kullanım Şartları